„Zwierzę, którym jestem” – monograficzny numer Magazynu Sztuki pod moją redakcją


punkty2W grudniu 2014 roku ukazał się monograficzny numer Magazynu Sztuki „Zwierzę, którym jestem”, poświęcony, jak nietrudno się domyślić, zwierzętom w sztuce. Czasopismo wydawane jest przez Akademię Sztuki w Szczecinie, ukazuje się od 1993 roku. Magazyn Sztuki, którego redaktorem naczelnym jest i zawsze był Ryszard Ziarkiewicz, jest zjawiskiem samym w sobie: to otwarte, odważne, postępowe i opiniotwórcze pismo. Miałem przyjemność redagować „zwierzęcy” numer Magazynu Sztuki, a więc jestem odpowiedzialny za jego zawartość merytoryczną.

Podjąłem się takiej pracy po raz pierwszy w życiu. Było to dla mnie spore wyzwanie. Działałem pod presją czasu, ale musiałem się także uporać z pokusą stworzenia zbioru jednomyślnych tekstów. Chciałem, żeby Magazyn mówił o zwierzętach w sztuce w kontekście etyki. Mam przy tym dosyć wyraźne i krytyczne poglądy dotyczące relacji człowieka z resztą zwierząt. Zależało mi jednak na tym, żeby autorzy i autorki mieli odpowiednią przestrzeń dla wyrażenia własnych poglądów. Moją rolą było służyć im pomocą i próbować stworzyć interesującą i inspirującą całość. Czy mi się udało, oceńcie sami. Magazyn Sztuki jest dystrybuowany m.in. w sieci EMPiK.

W numerze jest też jeden mój tekst: Sztuka współczesna wobec etyki i dyskursu praw zwierząt” oraz jeden, którego jestem współautorem – to wstęp pisany razem z Dorotą Łagodzką, zatytułowany „Uczestnicząc w zwrocie zwierzęcym. Sztuka wobec zwierząt”. Dorota jest krytyczką sztuki i kuratorką, współorganizowała konferencję „Zwierzęta i ich ludzie. Zmierzch antropocentrycznego paradygmatu”, prowadzi też ciekawy blog Nie-zła sztuka. Jest też osobą, która pomogła mi w pracy redaktorskiej.

Ważnym doświadczeniem dla mnie było też tłumaczenie tekstu artystki, weganki i aktywistki Sunaury Taylor „Zaświadczając o zwierzętach: obrazy i polityka widzenia”. Tłumaczenie jest niezwykłą formą spotkania z tekstem, a przez to z osobowością autorki. Wybrałem ten tekst spośród wielu innych i jest dla mnie ważny. W wersji angielskiej jest do przeczytania na stronach pisma Antennae.

Magazyn Sztuki - Zwierzę, którym jestem - gzyra.netSpis treści:

Dariusz Gzyra, Dorota Łagodzka
Uczestnicząc w zwrocie zwierzęcym. Sztuka wobec zwierząt

Dariusz Gzyra
Sztuka współczesna wobec etyki i dyskursu praw zwierząt

Dorota Grubba-Thiede
„Ecce Animalia” — o więcej niż ludzkim świecie

Elisabeth Grosz
Sztuka i zwierzę (Art And The Animal)
(tłumaczenie tekstu z pisma „Farimani” 2008, vol. 1, nr 1)

Jessica Ullrich
Zwierzęcy performans w sztuce współczesnej

Sunaura Taylor
Zaświadczając o zwierzętach: obrazy i polityka widzenia
(tłumaczenie z pisma „Antennae” nr 26 / jesień 2013)

Magdalena Jacyno
Heide, ty świnio!

Jakub Gawkowski
A mi to rybka. O „Dialogach z rybą” Zbigniewa Warpechowskiego (tekst dostępny on-line)

Paula Haładus, Piotr Urbanowicz
Zmiana paradygmatu w konstruowaniu zwierzęcia-maszyny. Bioart — sztuka posthumanizmu

Kamila Anna Kolebacz
WILD — Animals in Contemporary Photography

Ze wstępu:

Oddajemy w Państwa ręce cały numer poświęcony zwierzętom w sztuce, zawierający teksty pisane bez obaw o brak akceptacji w środowisku artystycznym, bez lęku, że zostanie się oskarżonym o emocjonalność, sentymentalizm czy skłonności cenzorskie. Teksty pisane ze świadomością uczestnictwa w ważnym międzynarodowym fermencie intelektualnym i współtworzenia nowej dziedziny – studiów nad zwierzętami (animal studies) lub studiów na relacjami ludzko-zwierzęcymi (human-animal studies) w obszarze sztuki.

Niniejsze wydanie Magazynu Sztuki jest oznaką istnienia potrzeby kontynuacji refleksji nad miejscem zwierząt w kulturze oraz poczucia niedosytu krytyki artystycznej wobec istnienia licznych reprezentacji zwierząt i relacji ludzko-zwierzęcych w sztukach wizualnych. Sztuka uczestniczy bowiem aktywnie w dyskursie animal studies, współtworząc go, a jednocześnie domaga się komentarza, interpretacji i zrozumienia w szerszym kontekście kulturowym, społeczno-politycznym i etycznym. Magazyn Sztuki świadomie próbuje osadzić perspektywę studiów nad zwierzętami w krytyce artystycznej, będąc jednocześnie reakcją na to, co dzieje się w galeriach, zawiera bowiem recenzje trzech wystaw skupionych na zwierzętach.

Tworzenie monograficznego numeru pisma poświęconego zwierzętom lub relacjom człowieka z resztą zwierząt, wiąże się z koniecznością uogólniania i wyboru. Niezależnie od dyscypliny, jakiej dotyczy i jego objętości. Żadne łamy nie są w stanie oddać w całości bogactwa tej tematyki. Magazyn Sztuki nie jest tu wyjątkiem. Staraliśmy się wybrać to, co reprezentatywne i inspirujące, również do konstruktywnej krytyki. Na zwierzęta można i trzeba patrzeć z różnych perspektyw, korzystając z pojęć i metodologii różnych dziedzin, nie zapominając o niekwestionowanych zaletach interdyscyplinarności. Spojrzenie na zwierzęta poprzez autorskie realizacje i wypowiedzi artystów i artystek, jest nieocenioną i wyjątkową formą poznania. Wkład sztuki i jej krytyki w pytanie o podmiotowość zwierząt uzupełnia dorobek innych dziedzin, dodając do niego unikalną mieszankę tego, co racjonalne i związane z uczuciami.

Nawet jeśli jest nieuzasadnione oczekiwać od sztuki przyjęcia – poprzez gremialną postawę twórców – roli moralnej awangardy w skali ogólnospołecznej, wciąż można i należy oczekiwać od niej tego, czego od wszystkich innych: coraz poważniejszego brania pod uwagę zwierzęcej krzywdy i próbę pozytywnej, twórczej reakcji. Przynajmniej nie pozostawania w tyle. Opisane w numerze przykłady wartościowych realizacji, jak i samo powstanie niniejszego numeru, wskazuje, że o pozostawaniu w tyle z pewnością nie może być mowy. Przeciwnie: przez ostatnie lata wspólnie zrobiliśmy wiele kroków naprzód. Mamy nadzieję, że zachęcimy do stawiania następnych.

Magazyn Sztuki możecie znaleźć także na Facebooku.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *